Ngộ độc ở trẻ em và nguyên tắc xử trí

Đặt ra vấn đề nghi ngờ ngộ độc khi không giải thích được bệnh ở một đứa trẻ hoàn toàn khỏe mạnh trước đó. Với mỗi dạng ngộ độc, nguyên tắc xử trí là khác nhau.

Ngộ độc ở trẻ em và nguyên tắc xử trí
Ngộ độc ở trẻ em và nguyên tắc xử trí

Xác định nguyên nhân gây ngộ độc

Xác định nguyên nhân gây ngộ độc có vai trò rất quan trọng trong điều trị đặc hiệu. Việc chẩn đoán dựa vào bệnh sử, khám lâm sàng và cận lâm sàng:

Hỏi người thân về loại độc chất, lượng độc chất và thời gian tiếp xúc với độc chất, hỏi xin vỏ chai thuốc để xác định các chất độc liên quan. Đồng thời phải kiểm tra chắc chắn rằng không còn đứa trẻ nào khác bị ngộ độc vì trẻ em thường chơi thành nhóm.

Nếu không xác định chính xác căn nguyên cần khai thác dựa vào triệu chứng: Tìm vết bỏng bên trong hay xung quanh miệng hoặc qua tiếng thở rít thanh quản. Đây là những dấu hiệu gợi ý ngộ độc các chất ăn mòn…. Một số độc chất gây ức chế hô hấp, sốc hoặc hôn mê…

Xử trí độc chất qua đường tiêu hóa

Với độc chất gây ngộ độc đường tiêu hóa do uống đều phải được lấy ra khỏi dạ dày. Việc loại bỏ này có hiệu quả nhất trong khoảng 1h sau uống. Sau 1h độc chất đã ngấm nhiều việc loại bỏ độc chất ra khỏi dạ dày ít hiệu quả hơn. Tuy nhiên với những dạng độc chất nằm lâu trong dạ dày hoặc trên bệnh nhân hôn mê sâu thì hiệu quả của phương pháp này kéo dài hơn. Do vậy trên lâm sàng thường lấy mốc tối đa cho chỉ định rửa dạ dày là 6h.

Việc loại bỏ độc chất ra khỏi dạ dày được tiến hành bằng nhiều phương pháp ( gây nôn, rửa dạ dày, cho uống than hoạt tính…), tuy nhiên chỉ định phương pháp nào còn phải cân nhắc dựa trên những lợi ích và nguy cơ của từng phương pháp.  Việc loại bỏ độc chất ra khỏi dạ dày không có nghĩa là lấy được tất cả độc chất ra, vẫn có lượng độc chất đã ngấm và đứa trẻ vẫn có thể gặp nguy hiểm.

Chuyên gia tư vấn tại fanpage Tin tức Y tế Việt Nam – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cho hay, các trường hợp không được loại bỏ chất độc ra khỏi dạ dày:

– Bệnh nhân hôn mê chưa được bảo vệ đường thở, nếu muốn rửa dạ dày cần đặt nội khí quản có bóng chèn.

– Bệnh nhân ngộ độc chất ăn mòn hay sản phẩm xăng dầu. Các chất ăn mòn như: NaOH, KOH, acid, chất tẩy, chất khử khuẩn… không được gây nôn hoặc dùng than hoạt vì có thể gây tổn thương miệng, hầu họng, đường dẫn khí, thực quản, dạ dày nhiều hơn. Cho trẻ uống sữa hoặc nước được áp dụng để pha loãng chất ăn mòn. Sau đó đưa trẻ đi kiểm tra tổn thương và điều trị. Các hợp chất xăng dầu như: dầu lửa, xăng, nhựa thông tổng hợp… cũng không được gây nên hoặc dùng than hoạt vì nguy cơ hít sặc gây phù phổi, viêm phổi hóa chất, suy hô hấp.

Cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện trẻ bị ngộ độc
Cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện trẻ bị ngộ độc

Xử trí chất độc tiếp xúc qua da hoặc mắt

Với độc chất tiếp xúc với da cần cởi bỏ tất cả quần áo và vật dụng cá nhân, rửa sạch vùng da tiếp xúc với độc chất bằng nước sạch. Rửa bằng xà phòng với nhiều nước khi độc chất có chứa dầu. Khi thao tác cần chú ý tự bảo vệ bản thân khỏi độc chất bằng cách mang găng, mặc áo choàng. Quần áo và đồ dùng cá nhân nhiễm độc chất cần được lưu trữ an toàn để làm sạch hoặc hủy bỏ.

Với độc chất tiếp xúc với mắt cần rửa mắt liên tục 10-15 phút dưới vòi nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Cẩn thận để nước chảy ra không chảy vào con mắt còn lại hoặc tràn trề ra xung quanh. Thao tác rửa nên cho nước chảy từ khóe mắt trong và chảy ra khóe mắt ngoài, lộn ngược mí mắt và đảm bảo tất cả các bề mặt được rửa sạch. Tại cơ sở y tế chuyên khoa có thể tiến hành nhuộm fluorescein để tìm tổn thương giác mạc, nếu có tổn thương cần khám nhãn khoa gấp.

Loại bỏ độc chất qua đường hít

  • Nhanh chóng mang trẻ ra khỏi khu vực ngộ độc.
  • Gọi cấp cứu ngay lập tức.
  • Cung cấp oxy nếu trẻ bị suy hô hấp, tím tái hay độ bão hòa oxy dưới 90%.
  • Hít phải khí độc có thể gây phù nề và tắc nghẽn đường hô hấp trên, co thắt phế quản, viêm phổi muộn. Việc điều trị thông khí bằng thuốc giãn phế quản, đặt nội khí quản, mở khí quản có thể cần thiết.

Nguồn: yduocbinhduong.info